Vísir 2.27 - Flúor í gróðri

Árangur

Styrkur F í gróðri (á beitarsvæði sauðfjár) í völdum gróðurreitum í ákveðinni fjarlægð frá álveri.

Gagnaöflun var skipt í sex rannsóknarsvæði eftir stefnu og fjarlægð frá álverinu, E 0-4 km (n=5), W 0-2 km (n=6), W 2-4 km (n=4), W 4-7 km (n=8), W 7-12 km (n=5) og S 3 km (n=2).

a - c)   Niðurstöður 2004-2011.

Meðalstyrkur flúors í grasi (µg/g) frá 30 stöðvum í Reyðarfirði árin 2004 (bakgrunnsgildi), 2005, 2007-2010.  Áttirnar eru Austur (E), vestur (W) og suður (S). Fjarlægðin er radíus í kílómetrum frá reykháfi álversins. Fjöldi sýna á hverju svæði er gefinn upp í sviga.  Stikurnar eru meðalskekkja meðaltalsins sem sýnir breytileika milli sýnatökustöðva. (Heimild: Alcoa Fjarðaál 2011).

Uppfært 8.3.12

*Meðalstyrkur brennisteins (mg/g) í þurrkuðum sýnum af grasi frá 30 stöðvum á Reyðarfirði árin 2004 (bakgrunnsgildi), 2005 og 2007-2010.  Áttirnar eru austur (E), vestur (W) og suður (S). Fjarlægðin er radíus í kílómetrum frá reykháfi álversins. Fjöldi sýna á hverju svæði er gefinn upp í sviga.  Stikurnar eru meðalskekkja meðaltalsins sem sýnir breytileika milli sýnatökustöðva. (Heimild: Alcoa Fjarðaál, 2011).

*Mælt á fimm ára fresti. Næsta mæling er 2015.

c) Flúorstyrkur í mosa, fléttum og laufguðum plöntum á 30 stöðum í Reyðarfirði.
 

Meðalstyrkur flúors (µg/g) í þurrkuðum sýnum af mosa frá 5 svæðum í Reyðarfirði árin 2004 (bakgrunnsgildi) og 2007-2010.  Áttirnar eru austur (E), vestur (W) og suður (S). Fjarlægðin er radíus í kílómetrum frá reykháfi álversins. Fjöldi sýna á hverju svæði er gefinn upp í sviga.  Eitt sýni frá hverri vistfræðistöð var tekið á hverju ári (n=1).  Stikurnar eru meðalskekkja meðaltalsins sem sýnir breytileika milli sýnatökustöðva. (Heimild: Alcoa Fjarðaál 2011).

Uppfært 19.03.12

Meðalstyrkur flúors (µg/g) í þurrkuðum sýnum af fléttum frá 30 sýnastökustöðvum í Reyðarfirði árin 2004 (bakgrunnsgildi) og 2007-2011.  Áttirnar eru austur (E), vestur (W) og suður (S). Fjarlægðin er radíus í kílómetrum frá reykháfi álversins. Fjöldi sýna á hverju svæði er gefinn upp í sviga.  Eitt sýni frá hverri vistfræðistöð var tekið á hverju ári (n=1).  Stikurnar eru meðalskekkja meðaltalsins sem sýnir breytileika milli sýnatökustöðva. (Heimild: Alcoa Fjarðaál 2011).

Uppfært 8.3.12

Styrkur flúors (µg/g) í þurrkuðum sýnum af laufum bláberjalyngs frá 30 sýnastökustöðvum í Reyðarfirði árin 2004 (bakgrunnsgildi) og 2007-2011.  Áttirnar eru austur (E), vestur (W) og suður (S). Fjarlægðin er radíus í kílómetrum frá reykháfi álversins. Fjöldi sýna á hverju svæði er gefinn upp í sviga.  Eitt sýni frá hverri vistfræðistöð var tekið á hverju ári (n=1). 
Stikurnar eru meðalskekkja meðaltalsins sem sýnir breytileika milli sýnatökustöðva. (Heimild: Alcoa Fjarðaál 2011).

Uppfært 8.3.12

Meðaltalsgildi flúoríðs (µg/g) í þurrkuðum sýnum af laufblöðum
reynitrjáa (ásamt staðalskekkju) árin 2004 til 2011 í Reyðarfirði. Gögnin eru byggð á 10 sýnum árin 2004-2009, en 9 sýnum árið 2010.(Heimild Alcoa Fjarðaál 2011).

Uppfært 8.3.12

Meðaltalsgildi flúoríðs (μg/g í þurrsýnum) í barrnálum (ásamt staðalskekkju) árin 2004 til 2010 í Reyðarfirði. Gögnin eru byggð á 10 sýnum árin 2004-2009, en 9 sýnum árið 2011. Ártalið á lárétta ásnum vísar í söfnunarár. (Heimild Alcoa Fjarðaál 2011).

Uppfært 8.3.12

Styrkur flúors í krækiberjum (µg/g) á 30 sýnatökustöðum í Reyðarfirði sumrin 2006-2011. Eitt sýni var tekið á ári (n=1). (Heimild Alcoa Fjarðaál 2011).

Uppfært 8.3.12

Meðaltalsgildi flúoríðs (µg/g í þurrsýnum) í stilkum og blöðum rabarbara á átta söfnunarstöðum sumrin 2004-2011.  Fjöldi sýna frá hverju ári er innan sviga. (Heimild Alcoa Fjarðaál 2011).

Uppfært 8.3.12

Styrkur flúoríðs (µg/g í þurrsýnum) í kartöflum og kartöflugrösum tveimur á söfnunarstöðum sumrin 2004-2011. 
(Heimild Alcoa Fjarðaál 2011).

Uppfært 8.3.12

Vöktunaráætlun

Hvað er mælt?

Styrkur F í gróðri (á beitarsvæði sauðfjár) í völdum gróðurreitum í ákveðinni fjarlægð frá álveri (áhrif framkvæmda: bein).

Áætlun um vöktun

Sýni tekin á skilgreindum stöðum á vaxtartímabili:

1. 40 sýni úr barrtrjám, lauftrjám, grænmeti og grænmetislaufum safnað í Reyðarfirði (tíu stöðvar fyrir hverja tegund gróðurs) og greint hvort finnist F, N, S og þungmálmar.
2. 30 sýnum af grasi á beitarsvæðum safnað í Reyðarfirði og greint hvort finnst F og S/N, hlutfall skoðað
3. Mosa, fléttum og laufguðum plöntum safnað á 30 stöðum og skoðað með tilliti til F
4. Fléttur og steinar ljósmyndaðar á 50 stöðum í Reyðarfirði
5. Vistfræðileg skoðun:
6. 1. Gróðurtegundir og gróðurþekja (%) skráð í 150 gróðurreitum á 30 stöðum í Reyðarfirði
   2. Gróðurreitir ljósmyndaðir.
7. Sjónræn skoðun gróðurs í Reyðarfirði til að leita að áhrifum vegna flúors.

Gagnasöfnun:

1. Grunnrannsóknir 2004 - 2005.
2. Reitir með fléttum og gróðri ljósmyndaðir frá 2004-2008.
3. Sjónræn skoðun gróðurs árlega 2005-2008.
4. Sýni tekin mánaðarlega á vaxtartímabili í allt að sex mánuði 2007 og 2008:
5. 1. 30 sýni fyrir hvern flokk: mosi, fléttur, laufgaðar plöntur (ný tré) og gras á beitarsvæðum.
   2. 10 sýni fyrir hvern flokk: barr (gömul tré) og barr (ný tré), laufguð tré og grænmeti.
6. Vistfræðileg skoðun í 150 reitum 2007 og 2008.
   

Markmið

1. Barrtré, lauftré, og grænmeti : >0,4 µg/m³
   
2. Gras: >3 µg/m³
3. Fléttur og mosi: >0,3 µg/m³

Heimild: AW Davidson and L. Weinstein; EIA, 2001.

Grunnástand

Bakgrunnsstyrkur flúors í gróðri er mismunandi eftir jarðvegi, tegundum, gerð laufa, aldri og eftir því hversu mikið er af náttúrulegum uppsprettum flúors í umhverfinu, t.d. ryki. Það er því ekki hægt að setja fram eina ákveðna tölu sem bakgrunnsstyrk flúors. Rannsóknir sýna hinsvegar að flest sýni mælast <5 μg F/ g (dry wt), hluti þeirra gæti mælst með allt að 10 í styrk og sum sýni hafa gildi allt upp í 20 μg F/ g. Ávextir, stönglar og rætur mælast með mun lægri flúrstyrk en laufblöð.

Túlkun

Flest sýnin féllu innan eðlilegra marka fyrir bakgrunnsgildi. Hærri gildi en búist var við fannst í einu sýni reyniviðar, flestum rabarbaralaufum (en ekki rabarbarastönglum, sem er sá hluti rabarbarans sem er borðaður) og nokkrum mosasýnum. Eitt sýni úr jarðaberi mældist með heldur hærri styrk flúors en búast hefði mátt við og sama gildir um sum sýni úr kartöflugrösum. Þessi frávik voru könnuð nánar árin 2004 og 2005 og komist að eftirfarandi niðurstöðum:

1. Heldur hærri styrkur en búast hefði mátt við í sýnum úr jarðaberjum og kartöflugrösum skýrist sennilega af mengun frá ryki eða jarðvegi. Með því að þvo ávexti hverfur yfirleitt þetta flúor.

2. Hár styrkur í einu sýni reyniviðar skýrist af mengun vegna þess að verið var að brenna sorp nálægt sýnatökustaðnum.

3. Hár styrkur flúors í rabarbaralaufum skýrist af því að þetta er ein fárra tegunda sem getur dregið að sér flúor úr jarðvegi. Þetta var ekki áður vitað. Stönglanir, sem hægt er að borða, mældust hinsvegar með lág gildi.

4. Hærra gildi í mosasýnum er hægt að tengja við nálægar uppsprettur ryks frá byggingarvinnu og vegum (flúor mælist í öllu ryki og jarðvegi).

Forsendur fyrir vali

Flúor getur haft neikvæð áhrif á vöxt og heilbrigði gróðurs. Flúor frá Fjarðaáli gæti safnast upp í gróðri næst álverinu. Tryggja þarf að flúor fari ekki yfir þolmörk gróðurs á staðnum sem gæti leitt til breytinga á lífríki þannig að viðkvæmar tegundir myndu ekki þrífast þar sem flúormengunar gætir. Uppsöfnun flúors í búfénaði getur einnig haft alvarlegar afleiðingar. Flúor getur safnast upp í gróðri á svæðum sem nýtt eru til beitar og þannig getur flúormengunin borist til manna sem borð kjötið af þessum dýrum.

Ítarefni

Skýrsla um grunnástand (enska)