3.1 Ferðaþjónusta

Vísir 3.1 - Ferðaþjónusta


visir-13_1-ljosmyndFjöldi ferðamanna heimsækir Austurland til að upplifa náttúru svæðisins, fossa, landslag og sérstæð náttúrufyrirbæri og getur tilkoma Fjarðaáls og Fljótsdalsstöðvar haft áhrif á ferðaþjónustu á svæðinu.

Hér er að finna upplýsingar sem tengjast ferðaþjónustu á Austurlandi.

Niðurstöður


a. Hlutfall starfa í hótel- og veitingarekstri á Austurlandi og á Íslandi


Mynd 1: Hlutfall starfa í hótel- og veitingarekstri á Austurlandi miðað við landið allt og Norðurland-eystra.                         Mynd 1: Hlutfall starfa í hótel- og veitingarekstri á Austurlandi miðað við landið allt og Norðurland-eystra.

Eins og sést á Mynd 1 hefur hlutfall starfa í hótel- og veitingarekstri verið heldur lægra en á landsvísu. Ekki er hægt að greina neina sérstaka breytingu í þeim efnum, hvorki til hækkunar né lækkunar, á þeim tímapunkti sem byggingarframkvæmdir hefjast árið 2003. Örlítil hækkun var á hlutfalli starfa í hótel- og veitingarekstri á Austurlandi á milli árana 2004 og 2005. Nýrri tölur, um fjölda starfandi í hótel- og veitingarekstri, en 2005 eru ekki fáanlegar hjá Hagstofu Íslands. Unnið er að lausn við öflun sambærilegra upplýsinga frá árinu 2006 og til framtíðar.

Hlutfall starfa í hótel- og veitingarekstri á Austurlandi miðað við landið allt og Norðurland-eystra. Nýrri tölur, um fjölda starfandi í hótel- og veitingarekstri, en 2005 eru ekki fáanlegar hjá Hagstofu Íslands.

Heimild: Hagstofa Íslands. (2009).



b. Fjöldi gistinátta á hótelum/gistiheimilum á ári á Austurlandi

Þróun í fjölda gistinátta á Austurlandi

Mynd 2: Fjöldi gistinátta á hótelum/gistiheimilum  á Austurlandi, 2000-2014.  Með hótelum og gistiheimilum teljast einnig sumarhótel og sumargistiheimili.

Höfn í Hornafirði telst með Austurlandi til ársins 2014. Unnið er að því hjá Hagstofu Íslands að taka niðurstöður frá Höfn úr gögnum um Austurland og þá verður nýtt línurit sett inn.

Tafla 1 Fjöldi gistinátta á Austurlandi 2015 - 2017.

  Fjöldi gistinátta
 2015 174.227
 2016 195.202
 2017 199.229


Fjöldi gistinátta sem hlutfall gistinátta árið 2000.

Fjöldi gistinátta á Austurlandi og landinu öllu sem hlutfall af gistinóttum árið 2000

Mynd 3. Fjöldi gistinátta á hótelum/gistiheimilum á Austurlandi og landinu öllu sem hljutfall af fjölda gistinátta á árinu 2000. Með hótelum og gistiheimilum teljast einnig sumarhótel og sumargistiheimili.

Höfn í Hornafirði telst með Austurlandi til ársins 2014. Unnið er að því hjá Hagstofu Íslands að taka niðurstöður frá Höfn úr gögnum um Austurland og þá verður nýtt línurit sett inn.

Framboð og nýting gistirýmis á Austurlandi

Framboð og nýting gistirýmis á Austurlandi

Mynd 4.  Framboð og nýting gistirýmis á Austurlandi.

Höfn í Hornafirði telst með Austurlandi til ársins 2012 í nýtingu gistirýmis en telst ekki með í framboði gistirýmis. Unnið er að því hjá Hagstofu Íslands að taka niðurstöður frá Höfn úr gögnum um Austurland frá og með næstu uppfærslu.

Hrágögn í excel

Uppfært: 12. apríl 2018

Heimild: Hagstofa Íslands. (2018)

  • Sótt 10.4.2018 af tp://px.hagstofa.is/pxis/sq/9674e959-4121-4b49-bd2c-ebbbe64685ec
  • Sótt 12.4.2018 af  http://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Atvinnuvegir/Atvinnuvegir__ferdathjonusta__Gisting__1_hotelgistiheimili/SAM01104.px/?rxid=730a6ace-8d74-4b23-bfe7-7e6b68713c98
  • Sótt 12.4.2018 af 

    http://px.hagstofa.is/pxis/sq/ac57a89e-94a0-4d00-89ba-6ac27ef6e337



c. Fjöldi farþega í flugi til og frá Egilsstöðum

Farþegar eru taldir bæði við brottför og komu

Mynd 5. Fjöldi farþega í flugi til og frá Egilsstöðum á árunum 2003-2017.  Farþegar eru taldir bæði við brottför og komu.  Millilandafarþegar eru meðtaldir.

Uppfært:  5. apríl 2018 endurbætt 25.9.2018.
Heimild: Isavia (2018) sótt 5. apríl 2018 - https://www.isavia.is/media/1/12-2017-tolur-fyrir-vefsiduna.pdf 



d. Fjöldi heimsókna til Fjarðaáls og í Fljótsdalsstöð

Mynd 6: Fjöldi heimsókna til Fjarðaáls og í Fljótsdalsstöð á árunum 2004-2014.Mynd 6:  Fjöldi heimsókna til Fjarðaáls og í Fljótsdalsstöð á árunum 2004-2014.

Landsvirkjun var með gestastofu fyrir Kárahnjúkavirkjun og Fljótsdalsstöð í Végarði til ársins 2013.  Árin 2014 og 2015 var ekki rekin gestastofa sem opin var almenningi.  Tekið var á móti faghópum í stöðvarhúsi Fljótsdalsstöðvar, sem og að leiðsögumaður tók á móti gestum við Kárahnjúkastíflu.  Leiðsögnin var tvisvar í viku, þrjá tíma í senn á tímabilinu 18/6 - 23/8.   Upplýsingar um heimsóknir 2014 - 2017 eru sýndar í töflu 1.

Tafla 1.  Fjöldi gesta í Fljótsdalsstöð og í leiðsögn við Kárahnjúkastíflu 2014 - 2017

   Gestir í stöð
Gestir við stíflu
Samtals
 2014 500 940 1440
 2015 398 849 1247
 2016 420  797 1217
 2017 350 937  1287 

Áður en álverið hóf starfsemi sína var Alcoa Fjarðaál með gestastofu skammt frá álverslóðinni.  Ekki er lengur tekið á móti gestum í álver. Frá og með árinu 2014 var reglulegum skoðurnarferðum með gesti hætt.

Uppfært: 6. mars, 2018
Heimild: Landsvirkjun (2018)  og Alcoa (2005 - 2017)

Vöktunaráætlun og markmið


Hvað er mælt?

a. Hlutfall starfa í hótel- og veitingarekstri á Austurlandi og á Íslandi. (Áhrif framkvæmda: afleidd).

b. Fjöldi gistinátta, framboð og nýting gistirýmis á hótelum/gistiheimilum á ári á Austurlandi. (Áhrif framkvæmda: afleidd).

c. Fjöldi farþega og sætanýting í flugi til og frá Egilsstöðum. (Áhrif framkvæmda: afleidd).

d. Fjöldi heimsókna til Fjarðaáls og í Fljótsdalsstöð. (Áhrif framkvæmda: bein).


Vöktun

a. Upplýsingum verður aflað á vefsíðu Hagstofunnar, sem safnar þeim ársfjórðungslega.

b. Upplýsingum verður aflað á vefsíðu Hagstofunnar, sem safnar þeim ársfjórðungslega.

c. Upplýsingum verður aflað árlega hjá Flugfélagi Íslands.

d. Landsvirkjun og Fjarðaáli fylgjast með fjölda gesta á virkjunarsvæði og í álver og safna upplýsingum jafnóðum.

Markmið

a. Hlutfall starfa í ferðaþjónustu á Austurlandi hærra eða jafnt hlutfalli á landsvísu.

b. Aukning í fjölda gistinátta á Austurlandi hlutfallslega meiri eða jöfn aukningu á landsvísu.

c. Fjölgun farþega miðað við grunnástand.

d. Fjöldi heimsókna í Fjarðaál og Fljótsdalsstöð og á Kárahnjúkasæðið eykst eftir að jafnvægi hefur verið náð eftir hápunkt í upphafi.

Mögulegar viðbragsaðgerðir

Einungis er um vöktun að ræða.

Breytingar á vísi

Á ársfundi verkefnisins 3. maí 2016 var samþykkt eftirfarandi breyting á b og c-liðum vísisins:

Hvað er mælt?

Texti fyrir breytingu
Texti eftir breytingu
b.  Fjöldi gistinátta á hótelum/gistiheimilum á ári á Austurlandi
b.  Fjöldi gistinátta, framboð og nýting gistirýmis á hótelum / gistiheimilum á ári á Austurlandi
c.  Fjöldi farþegar í flugi til og frá Egilsstöðum
c.  Fjöldi farþega og sætanýting í flugi til og frá Egilsstöðum
Rökstuðningur breytingar: 

Markmið breytinganna er að vísarnir mæli stofnstærðir frekar en flæðistærðir eingöngu.  Á ársfundi verkefnisins 2015 ræddi Jón Skafti Gestsson um mikilvægi þessa og niðurstöður hópastarfs á fundinum voru að gera ætti þessar breytingar.


Í fjórða áfanga sjálfbærniverkefnisins var ákveðið að breyta númerum sjálfbærnivísanna. Þessi vísir var upphaflega númer 13.1 og er fjallað um hann undir því númeri í áfangaskýrslum verkefnisins 2004 og 2005.


Forsendur fyrir vali á vísi

Fjöldi ferðamanna heimsækir Austurland til að upplifa náttúru svæðisins, fossa, landslag og sérstæð náttúrufyrirbæri.

Tilkoma Fjarðaáls og Fljótsdalsstöðvar getur haft áhrif á ferðaþjónustu á svæðinu. Ferðamönnum gæti fjölgað vegna áhuga á framkvæmdum, auðveldara aðgengi að svæðum og fleiri viðskiptatengdum ferðum.

En umhverfisáhrif virkjunar gætu einnig haft þau áhrif að einhverjum ferðamönnum kann að þykja svæðið síður áhugavert en áður. Ferðamenn geta komist til Austurlands á bíl, með rútu eða flugvél.

Flugvöllur er á Egilsstöðum, sem jafnframt er varaflugvöllur fyrir alþjóðaflug, og frá Egilsstöðum eru góðar vegatengingar við flest svæði á Austurlandi.


Grunnástand