1.1 Kynjahlutfall í vinnuafli

Vísir 1.1 - Kynjahlutfall í vinnuafli

Kynjahlutfall starfsfólks Landsvirkjunar og Fjarðaáls samanborið við landið


Starfsmenn Alcoa taka við Jafnréttisverðlaunum 2008Í þessum vísi má skoða hlutfall vinnuafls Fjarðaáls og Landsvirkjunar samkvæmt starfaflokkun ÍSTARF95 auk hlutfalls kynja í hverjum starfaflokki. Einnig má skoða hver laun kvenna eru í hlutfalli við laun karla í mismunandi starfaflokkum.

Myndin sýnir starfsfólk Fjarðaáls taka á móti Jafnréttisverðlaununum 2008.

Niðurstöður


 

a. Hlutfall karla og kvenna í störfum hjá Fjarðaáli og Landsvirkjun í samanburði við kynjahlutföll í sambærilegum störfum á landsvísu.

Tafla 1: Hlutfall karla og kvenna í mismunandi störfum hjá Alcoa Fjarðaál og Landsvirkjun á árinu 2018 samanborið við kynjahlutföll í sambærilegum störfum á landsvísu.

Hlutfall starfandi

Hér má skoða töflu með niðurstöðum áranna 2007 - 2018

Uppfært: 21. mars 2019
Heimildir: 

  • Alcoa Fjarðaál (2008 - 2019)
  • Landsvirkjun (2008 - 2019)
  • Hagstofa Íslands sótt 20. mars 2019 á slóðina https://px.hagstofa.is:443/pxis/sq/6db9f9a8-9a45-4327-b4af-016c2b5e7e66

b. Launahlutfall kynjanna í sambærilegum störfum: regluleg laun kvenna sem hlutfall af reglulegum launum karla hjá Fjarðaáli og Landsvirkjun.

Töflur 2 - 4 sýna laun kvenna, eftir starfstéttum, sem hlutfall af launum karla hjá Fjarðaáli, Landsvirkjun og á öllu landinu á árunum 2008, 2013 og 2018.  Ef launahlutfallið er 100%, merkir það jafnhá laun. Ef Launahlutfall er undir 100%, merkir það að karlar hafa hlutfallslega hærri laun og ef launahlutfallið er yfir 100%, merkir það að konur hafa hlutfallslega hærri laun.

 

Tafla 2. Laun kvenna sem hlutfall af launum karla hjá Alcoa Fjarðaála

  Stjórnendurb Sérfr.
 
Verkfr. Tæknar & sérmenntað starfsfólkc Skrifst-
fólk
Þjónustu  og versl. fólk Iðnaðar-
menn
Véla- og vélgæslu-
fólk
 2008  95 % 93 %    86%  88 %    71 % 112 %
 2013 141 % 96 % 98 %  78 %  91 % 92 %  99 %  96 %
 2018  93 %
96 %
90 %
 82 %
104 %
97 %
 97 %
 98 %

a:  Um er að ræða meðaltalsútreikninga.
b:  Í þessum flokki eru bæði framkvæmdastjórn og millistjórnendur.  Konur eru aðeins sex og þar af tvær í 
     hærri  stjórn, því vigta þeirra laun hærra í meðaltalinu.  Árið 2016 fjölgaði konum í millistjórn og þá
     lækkaði hlutfallið.
c:  Samkvæmt vinnustaðasamningi eru laun karla og kvenna sambærileg, en konur eru með lægri starfsaldur að 
     meðaltali og því í lægri launaþrepum sem skýrir launamun í þessum hóp.

Tafla 3. Laun kvenna sem hlutfall af launum karla hjá Landsvirkjuna

 Stjórnendurb


Sérfræðingar
Sérhæfð störfSkrifstofustörfIðnaðarmenn
Ósérhæfð störf
 2008 104% 101% 77%

95%
 2013 102%  98%104%


95%
 2018  99%
  98%
 100%c0%c
111%

a: Um er að ræða meðaltalsútreikninga.
b: Breyting varð á kóðum í starfaflokkun árið 2013 varðandi stjórnendur. Þá skiptust sérfræðingar í þrjá flokka og var hlutfallið 87%, 109% og 102%. Tekið var miðtalan í töfluna. Nú miðast þeir við starfaflokkun Hagstofu Íslands.
c: Árið 2018 voru engar konur iðnaðarmenn og engir karlar í skrifstofustörfum.


Tafla 4. Laun kvenna sem hlutfall af launum karla á Íslandi eftir starfsstéttum

 ÁrStjórn-endur
Sérfræð-ingar
Tæknar og sérm. 
Skrifst. störfÞjónustu- sölu og afgr.fólk
Iðnaðar-mennÓsérhæfð störf
 2008 72%82%
66%
87%
72%
88%
 83%
 2013 80% 87%81%89%
83%
89%
 87%

Tafla uppfærð miðað við nýjustu gögn.

Töflur með niðustöðum fleiri ára

 

Uppfært: 7. júlí, 2019
Heimildir: 

  • Alcoa Fjarðaál (2009 - 2019)
  • Landsvirkjun (2009 - 2019)
  • Hagstofa Íslands (2019), sótt 4. júlí 2019 á

              https://px.hagstofa.is:443/pxis/sq/2ec57b9a-bd78-444d-8dd7-23d99bba31e0

              https://px.hagstofa.is:443/pxis/sq/b801f2af-7d8c-48dd-8c38-df9d6583d289

Vöktunaráætlun og markmið

Hvað er mælt?

a. Hlutfall karla og kvenna í störfum hjá Fjarðaáli og Landsvirkjun í samanburði við kynjahlutföll í sambærilegum störfum á landsvísu.  (Áhrif framkvæmda: bein).  Mælingar eru byggðar á starfaflokkun ÍSTARF95):

  • Stjórnendur (ÍSTARF 12 - 13)
  • Sérfræðingar (ÍSTARF 2)
  • Verkfræðingar (ÍSTARF 2142 - 2147)
  • Tæknar og sérmenntað starfsfólk (ÍSTARF 3)
  • Skrifstofustörf (ÍSTARF 4)
  • Þjónustu-. sölu og verslunarstörf (ÍSTARF 5)
  • Iðnaðarmenn (ÍSTARF 7)
  • Véla- og vélagæslufólk (ÍSTARF 8)
  • Ósérhæft starfsfólk (ÍSTARF 9)

b. Launahlutfall kynjanna í sambærilegum störfum er mælt sem regluleg laun kvenna sem hlutfall af reglulegum launum karla hjá Fjarðaáli og Landsvirkjun miðað við tegund starfa. (Áhrif framkvæmda: bein).

Ef hlutfallið er 100%, þá er launahlutfall kynjanna jafnt. Regluleg laun eru greidd laun fyrir umsaminn vinnutíma hvort sem um er að ræða dagvinnu eða vaktavinnu. Í þessum launum eru hvers konar álags-, bónus- og kostnaðargreiðslur, svo sem föst yfirvinna, sem gerðar eru upp á hverju útborgunartímabili. Við útreikninga er ekki tekið tillit til uppmælinga, ákvæðisgreiðslna, hlunninda, akstursgreiðslna né annarra óreglulegra greiðslna. Regluleg laun eru reiknuð ef greiddar stundir í dagvinnu eða vaktavinnu eru a.m.k. 90% af dagvinnuskyldu. Ef greiddar stundir í dagvinnu og vaktavinnu eru á bilinu 90-100% af dagvinnuskyldu eru þau umreiknuð í fullt starf. Laun í hlutastörfum eru umreiknuð eins og um væri að ræða fullt starf og laun fólks sem vinnur 3 mánuði eða skemur er ekki tekið.

Áætlun um vöktun 

a.  Upplýsingum fyrir byggingartíma var safnað í mánaðarlegum skýrslum verktaka til Landsvirkjunar og árlegum skýrslum verktaka til Fjarðaáls. Starfsmannasvið Landsvirkjunar og Fjarðaáls safna upplýsingum á rekstrartíma. Upplýsingum verður safnað árlega.

b.  Starfsmannasvið Landsvirkjunar og fjármálasvið Fjarðaáls munu safna gögnum. Upplýsingum verður safnað á fimm ára fresti.

Markmið

a.  Hlutfall karla og kvenna í störfum hjá:

  • Landsvirkjun: 60% karlar og 40% konur árið 2021
  • Fjarðaáli: 50% karlar og 50% konur árið 2025


b.  Launahlutfall kynjanna hjá:

  • Landsvirkjun: jafnt
  • Fjarðaáli: jafnt

Mögulegar viðbragðsaðgerðir

Breytingar á vísi

Á ársfundi verkefnisins 30. apríl 2019 var eftirfarandi breyting á markmiðum í a-lið samþykkt.

 Texti fyrir breytingu
Texti eftir breytingu
 a. Hlutfall karla og kvenna í störfum hjá:
Landsvirkjun: 60% karlar og 40% konur árið 2015
Fjarðaál: 50% karlar og 50% konur árið 2015
 a. Hlutfall karla og kvenna í störfum hjá:
Landsvirkjun: 60% karlar og 40% konur árið 2021
Fjarðaál: 50% karlar og 50% konur árið 2025

Rökstuðningur breytinga: Uppfærð markmið í jafnréttisstefnu fyrirtækjanna.




Í fjórða áfanga sjálfbærniverkefnisins var ákveðið að breyta númerum sjálfbærnivísanna.  Þessi vísir var upphaflega númer 2.1 og er fjallað um hann undir því númeri í áfangaskýrslum verkefnisins frá 2004 og 2005.

Grunnástand

a.

Vísir 1.1 Grunnástand - a liður

Forsendur fyrir vali á vísi

Þessi ví­sir á að fylgjast með jafnvægi kynjanna á vinnumarkaði. Aðdráttarafl höfuðborgarsvæðisins hefur leitt til fólksfækkunar á Austurlandi, þar sem fjölbreyttari mennta- og atvinnutækifæri á suðvesturhorninu hafa dregið að sér ungt fólk frá svæðinu. Við þetta bætist að konur hafa ekki átt um marga kosti að velja á vinnumarkaði þar sem aðaláherslan er á hefðbundnar karlagreinar s.s. sjómennsku og landbúnað. Ójafnvægi í kynjahlutföllum á vinnumarkaði getur haft áhrif á samfélagslegan stöðugleika. Framkvæmdirnar á Austurlandi og tilkoma Fjarðaáls mun hugsanlega snúa við þessari þróun og leiða til þess að fólk mun flytja til Austurlands vegna atvinnutækifæra fremur en að flytja burt.

Ítarefni

Íslensk starfaflokkun ÍSTARF95

29. júní 2017 hlaut Alcoa Fjarðaál jafnlaunavottun.  Sjá frétt á vef Stjórnarráðsins.

16. október 2013  hlaut Landsvirkjun gullmerkið í jafnlaunaúttekt PwC.  Sjá frétt á vef Landsvirkjunar