2.26 Botndýralíf sjávar í Héraðsflóa

Vísir 2.26 - Botndýralíf sjávar í Héraðsflóa

héraðssandurVið virkjun Jökulsár á Dal og Jökulsár á Fjöllum á Austurlandi mun vatnsflæði og setframburður út í Héraðsflóa breytast. Áhrif á botndýralíf af þessum völdum eru ekki þekkt. Því er mikilvægt að kanna hvers kyns lífríki er til staðar í flóanum áður en starfsemi Kárahnjúkavirkjunar hefst og jafnframt, vegna síðari vöktunar svæðisins eftir að starfsemi hennar er hafin, að skapa grundvöll til að bera þróun botndýralífs í Héraðsflóa saman við lífríki á nærliggjandi svæðum.

Vöktunaráætlun og markmið


Hvað er mælt ?

  1. Botnset. Stærð og dreifing korna í setsýnum. (Áhrif framkvæmda: óbein)
  2. Fjölbreytni og þéttleiki botndýra á völdum söfnunarstöðum (Áhrif framkvæmda: afleidd).

Áætlun um vöktun

Gögnum verður safnað á þremur svæðum: í Héraðsflóa og til samanburðar á Vopnafirði og Borgarfirði eystra. Á hverju svæði verða sex vöktunarstöðvar og þrjú sýni verða tekin á hverri stöð. Eftirfarandi þættir verða skoðaðir:

  • Hitastig og selta
  • Kornastærð og magn lífrænna efna í botnseti.
  • Tegundir botndýra

Gagnasöfnun mun hefjast 2006 og verður endurtekin með reglulegu millibili. Enn er ekki ákveðið hversu oft, en næsta gagnasöfnun er áætluð eftir u.þ.b. 10 ár.

Markmið

Vöktun og miðlun upplýsinga auk þess að viðhalda fjölbreytni og þéttleika botndýra á söfnunarstöðum.

Mögulegar viðbragðsaðgerðir

Einungis er um vöktun að ræða.

Grunnástand


2.25-botndyralif-synatokusvaediBotngerð á Héraðsflóa og Borgarfirði er svipuð, en heldur meira ber þó á fínum kornastærðum í Borgarfirði. Vopnafjörður er með heldur hærra hlutfall af fínu seti og þar er kolefnisinnihald setsins sínu hæst. Á öllum svæðunum ríkja tegundir burstaorma sem taka æti af yfirborðinu. Algengt var einnig samfélag burstaorma sem grafa sig niður og taka æti sitt úr setinu. Fánan skiptist á aðalatriðum í þessar tvær samfélagsgerðir, sjá mynd hér að neðan. Heildarniðurstaða rannsóknanna er sú að lífríki flóanna sé líkt, og sömu tegundir einkennandi á öllum stöðunum. Hægt er að sjá sýnatökusnið og - stöðvar í Vopnafirði, á Héraðsflóa og út af Borgarfirði eystra með því að smella hér.

 


Botndyralif-sjavar-i-Heradsfloa-grunnastand



Dæmi um botndýr sem finnast í héraðsflóa

sandmaðkur arctica islandica stjórnufiskur
Heteromastus filiformis (burstaormur, sandmaðkur) Arctica islandica Ctenodiscus crispatus

Forsendur fyrir vali á vísi

Breytingar á rennsli og framburði aurs eru þeir tveir þættir sem tengjast framkvæmdum og kunna að hafa áhrif á vistkerfi sjávar. Með virkjun fallvatna Jökulsár á Dal og Jökulsár í Fljótsdal mun rennsli ferskvatns til Héraðsflóa breytast verulega, sérstaklega síðsumars þegar áætlað er að rennslið verði um 200–300 m3/sek í stað þess að vera milli 600 til 700 m3/sek fyrir virkjun. Ferskvatnið sem berst út í Héraðsflóa flýtur ofan á selturíkari sjó og virðast áhrif þess ekki ná niður á botn, samkvæmt þeim fáu mælingum á seltu í flóanum sem til eru. Það bendir til að breytt flæði ferskvatns komi ekki til með að hafa mikil áhrif á botndýr í Héraðsflóa.

Áætlanir gera ráð fyrir að eftir virkjun muni framburður aurs og sets minnka um 5,5 til 6 milljón tonn á ári og breytast að því leyti að grófari hluti framburðar mun setjast til í lónum en fínt set berast til sjávar. Vitað er að tegundasamsetning botndýra er nátengd kornastærð botnsetsins og því gætu þessar breytingar á aurframburði haft áhrif á samsetningu botnsets og botndýrasamfélög í Héraðsflóa þar með.

Ítarefni

2.26-Botndyralif-i-Heradsfloa-skyrsla-myndSkýrsla Hafrannsóknarstofnunar fyrir Landsvirkjun um Botndýralíf í Héraðsflóa. Grunnástand fyrir virkjun Jökulsár á Dal og Jökulsár í Fljótsdal. Smelltu hér til að sjá eintak af skýrslunni.