2.27 Flúor í gróðri

Vísir 2.27 - Flúor í gróðri

Hér má sjá niðurstöður mælinga á flúor í ýmsum tegundum gróðurs í nágrenni álvers.

Niðurstöður


Styrkur Flúors í gróðri (á beitarsvæði sauðfjár) í völdum gróðurreitum í ákveðinni fjarlægð frá álveri.

Sýnatökustaðir grass í Reyðarfirði

Mynd 1. Sýnatökustaðir grass í Reyðarfirði.

Uppfært:  11. mars 2019
Heimild: Alcoa Fjarðaál (2019)

 


Niðurstöður 2004-2005 og 2014-2018 (vöktun a - c)


Flúor í grasi

Flúor í grasi

Mynd 2.Meðalstyrkur flúors (µg/g) í þurrvigt af grasi (með staðalskekkju) eftir ólíkum svæðum í Reyðarfirði árin 2004-2005 (grunngildi, meðaltal af tveimur sýnatökum sem farnar voru, ein sitthvort árið) og 2014-2018. Fjöldi sýnatökustaða: 2004-2005 (n=30), 2014-2016 (n=34) og 2017-2018 (n=35).

Ath. Breytingar voru gerðar á sýnatökustöðum 2013 og 2014. 11 stöðum var bætt við árið 2013 og 7 staðir voru teknir út 2014 og einum stað var bætt við 2017.

Uppfært: 11. mars 2019

Heimild: Alcoa Fjarðaál (2019)


Brennisteinn í grasi

Meðalstyrkur brennisteins í þurrkuðum sýnum af grasi

Mynd 3.  Meðalstyrkur brennisteins (mg/g) í þurrkuðum sýnum af grasi frá 30 stöðvum á Reyðarfirði árin 2004 (bakgrunnsgildi), 2005,  2007-2010 og 2015.  Áttirnar eru austur (E), vestur (W) og suður (S). Fjarlægðin er radíus í kílómetrum frá reykháfi álversins. Fjöldi sýna á hverju svæði er gefinn upp í sviga.  Stikurnar eru meðalskekkja meðaltalsins sem sýnir breytileika milli sýnatökustöðva.

Mæling er gerð á  fimm ára fresti, næst árið 2020.

Uppfært: 19.9.2017
Heimild: Alcoa Fjarðaál (2017)


Flúorstyrkur í mosa, fléttum og laufguðum plöntum á 30 stöðum í Reyðarfirði.


Flúor í mosa

Flúorstyrkur í mosa, fléttum og laufguðum plöntum

Mynd 4. Dreifingamynstur flúors í mosa frá árinu 2004 (bakgrunnsgildi) og árin 2014 til 2018. Áttir A -austur, V-vestur og S-suður og fjarlægð frá reykháfi álvers. Fjöldi sýna er gefinn upp í sviga. Einnig er sýnd staðalskekkja meðaltalanna.

Uppfært: 11. mars 2019
Heimild: Alcoa Fjarðaál (2019)


Flúor í fléttum

Flúor í fléttum

Mynd 5.  Dreifingamynstur flúors í fléttum frá árinu 2004 (bakgrunnsgildi) og árin 2014 toæ 2018. Áttir A -austur, V-vestur og S-suður og fjarlægð frá reykháfi álvers. Fjöldi sýna er gefinn upp í sviga. Einnig er sýnd staðalskekkja meðaltalanna.

Uppfært: 11. mars 2019
Heimild: Alcoa Fjarðaál (2019)


Flúor í laufum bláberjalyngs

Flúor í laufum bláberjalyngs

Mynd 6. Dreifingamynstur flúors í laufum bláberjalyngs frá árinu 2004 (bakgrunnsgildi) og árin 2014 til 2018. Áttir A -austur, V-vestur og S-suður og fjarlægð frá reykháfi álvers. Fjöldi sýna er gefinn upp í sviga. Einnig er sýnd staðalskekkja meðaltalanna.

Uppfært: 11. mars 2019
Heimild: Alcoa Fjarðaál (2019)


Flúor í laufblöðum reynitrjáa

Flúor í laufblöðum reynitrjáa

Mynd 7.  Ársmeðaltal flúors í laufblöðum reynitrjáa (ásamt staðalskekkju) árin 2004 (bakgrunnsgildi) og árin 2014 til 2018 í Reyðarfirði. Gögnin eru byggð á 10 sýnum árin 2004, 2015 og 2017 en 9 árin 2014, 2016 og 2018.

Uppfært: 11.  mars 2019
Heimild:  Alcoa Fjarðaál (2019)


Flúor í barrnálum

Flúor í barrnálum

Mynd 8. Ársmeðaltal flúors í barrnálum (ásamt staðalskekkju) árin 2004 (bakrunnsgildi) og árin 2014 til 2018 í Reyðarfirði. Gögnin eru byggð á 10 sýnum árin 2004 en 9 sýnum árin 2014 til 2018. Ártalið á lárétta ásnum vísar í söfnunarár.

Uppfært: 11. mars 2019
Heimild:  Alcoa Fjarðaál (2019)


Flúor í berjum

Sýnatökustaðir - flúor í berjum

Mynd 9. Styrkur flúors í bláberjum og krækiberjum á 5 sýnatökustöðum í Reyðarfirði sumarið 2018.  Tekið var eitt sýni á hverri stöð.

Flúor í krækiberjum

Flúor í krækiberjum

Mynd 10.  Styrkur flúors (µg/g) í þurrvigt af krækiberjum árin 2006 og 2014 til 2018 í Reyðarfirði. Fram til ársins 2011 voru greiningarmörk fyrir flúor í krækiberjum 5 µg/g


Flúor í bláberjum

Flúor í bláberjum

Mynd 11. Styrkur flúors (µg/g) í þurrvigt af bláberjum árin 2006 og 2014-2018 í Reyðarfirði. Fram til ársins 2011 voru greiningarmörk fyrir flúor í bláberjum 5 µg/g.



Flúor í rabarbara

Flúor í rabarbara
 

Mynd 12.  Ársmeðaltal flúors í þurrvigt af rabarbara árin 2004-2005 (grunngildi, meðaltal beggja áranna) og árin 2014 til 2018 í Reyðarfirði. Fjöldi sýna er gefinn upp í sviga. Einnig er sýnd staðalskekkja meðaltalanna. Árin 2004-2005 var farin ein sýna¬töku¬ferð og árin 2014-2018 voru farnar þrjár sýnatökuferðir.



Flúor í kartöflum

Flúor í kartöflum

Mynd 13. Styrkur flúors í kartöflum og kartöflugrösum á þremur söfnunarstöðum sumrin 2004 og 2014 til 2018.

Eldri myndir í PDF

Uppfært: 11. mars 2019

Heimild:  Alcoa Fjarðaál (2019)


 

 

Vöktunaráætlun


Hvað er mælt?

Styrkur F í gróðri ( þar með talið á beitarsvæðum sauðfjár) í völdum gróðurreitum í ákveðinni fjarlægð frá álveri (áhrif framkvæmda: bein).


Áætlun um vöktun

Sýni tekin á skilgreindum stöðum á vaxtartímabili:

  1. 40 sýni úr barrtrjám, lauftrjám, grænmeti og grænmetislaufum safnað í Reyðarfirði (tíu stöðvar fyrir hverja tegund gróðurs) og greint hvort finnist F, N, S og þungmálmar.
  2. 30 sýnum af grasi á beitarsvæðum safnað í Reyðarfirði og greint hvort finnst F og S/N, hlutfall skoðað
  3. Mosa, fléttum og laufguðum plöntum safnað á 30 stöðum og skoðað með tilliti til F
  4. Fléttur og steinar ljósmyndaðar á 50 stöðum í Reyðarfirði
    1. Gróðurtegundir og gróðurþekja (%) skráð í 150 gróðurreitum á 30 stöðum í Reyðarfirði
    2. Gróðurreitir ljósmyndaðir.
  5. Vistfræðileg skoðun:
  6. Sjónræn skoðun gróðurs í Reyðarfirði til að leita að áhrifum vegna flúors.



Gagnasöfnun:

  1. Grunnrannsóknir 2004 - 2005.
  2. Reitir með fléttum og gróðri ljósmyndaðir frá 2004-2008.
  3. Sjónræn skoðun gróðurs árlega 2005-2008.
    1. 30 sýni fyrir hvern flokk: mosi, fléttur, laufgaðar plöntur (ný tré) og gras á beitarsvæðum.
    2. 10 sýni fyrir hvern flokk: barr (gömul tré) og barr (ný tré), laufguð tré og grænmeti.
  4. Sýni tekin mánaðarlega á vaxtartímabili í allt að sex mánuði 2007 og 2008:
  5. Vistfræðileg skoðun í 150 reitum 2007 og 2008.

Markmið

  1. Barrtré, lauftré, og grænmeti : >0,4 µg/m3
  2. Gras: >3 µg/m3
  3. Fléttur og mosi: >0,3 µg/m3

Heimild: AW Davidson and L. Weinstein; EIA, 2001.

Mögulegar viðbragðsaðgerðir

Alcoa hefur bein áhrif með starfsemi sinni. Markmið eru sett til að farið sé eftir þeim.
Sjá einnig:
Alcoa og umhverfið

Breytingar á vísi

Í fjórða áfanga sjálfbærniverkefnisins var ákveðið að breyta númerum sjálfbærnivísanna.  Þessi vísir var upphaflega númer 21.1 og er fjallað um hann undir því númeri í áfangaskýrslum verkefnisins frá 2004 og 2005.

Upphaflegur mælikvarði var "F(µg/kg-DW) í gróðri (beitarsvæði sauðfjár og ber) í völdum gróðurreitum í ákveðinni fjarlægð frá álveri".  Eftir samráð við sérfræðingar var í þriðja áfanga verkefnisins mælieining tekin burt úr mælikvarðanum og einnig að flúor verði mælt í berjum.  Mælikvarðinn varð þá: "Styrkur F í gróðri (þar með talið á beitarsvæðum sauðfjár) í völdum gróðurreitum í ákveðinni fjarlægð frá álveri."  (Alan W. Davisson & Len H. Weinstein)

Grunnástand


Bakgrunnsstyrkur flúors í gróðri er mismunandi eftir jarðvegi, tegundum, gerð laufa, aldri og eftir því hversu mikið er af náttúrulegum uppsprettum flúors í umhverfinu, t.d. ryki. Það er því ekki hægt að setja fram eina ákveðna tölu sem bakgrunnsstyrk flúors. Rannsóknir sýna hinsvegar að flest sýni mælast <5 μg F/ g (dry wt), hluti þeirra gæti mælst með allt að 10 í styrk og sum sýni hafa gildi allt upp í 20 μg F/ g. Ávextir, stönglar og rætur mælast með mun lægri flúrstyrk en laufblöð.

Tegund sýna Fjöldi greindra sýna Fjöldi sýna með

Hámarks-styrkur F

μg/g

F < 5 μg/g 6-10 μg/g 11-20 μg/g

2004

         
Barrtré (Pinus, Picea)          
Núgildandi ár 10 10 0 0 <3
Fyrra ár 10 10 0 0 4
Lauftré (reyniviður = Sorbus aucuparia) 10 9 0 0 21

Grænmeti

         
Jarðaber 1 0 1 0 10
Jarðaberjalauf 2 1 1 0 6
Rabarbarastönglar 4 4 0 0 <3
Rabarbaralauf 4 0 0 2 94
Kartöfluhnýði 5 5 0 0 <3
Kartöflugrös 5 2 1 2 16

Grass

30 29 1 0 6
           

2005

         
Lauftré, villtar tegundir 30 28 1 1 11

Grænmeti

         
Rabarbarastönglar 10 10 0 0 <5
Rabarbaralauf 10 2 0 3 111
Kartöflugrös 2 1 1 0 6

Gras

30 25 5 0 10

Mosi

30 12 12 5 29

Fléttur

30 26 4 0 8

Túlkun

Flest sýnin féllu innan eðlilegra marka fyrir bakgrunnsgildi. Hærri gildi en búist var við fannst í einu sýni reyniviðar, flestum rabarbaralaufum (en ekki rabarbarastönglum, sem er sá hluti rabarbarans sem er borðaður) og nokkrum mosasýnum. Eitt sýni úr jarðaberi mældist með heldur hærri styrk flúors en búast hefði mátt við og sama gildir um sum sýni úr kartöflugrösum. Þessi frávik voru könnuð nánar árin 2004 og 2005 og komist að eftirfarandi niðurstöðum:

1. Heldur hærri styrkur en búast hefði mátt við í sýnum úr jarðaberjum og kartöflugrösum skýrist sennilega af mengun frá ryki eða jarðvegi. Með því að þvo ávexti hverfur yfirleitt þetta flúor.

2. Hár styrkur í einu sýni reyniviðar skýrist af mengun vegna þess að verið var að brenna sorp nálægt sýnatökustaðnum.

3. Hár styrkur flúors í rabarbaralaufum skýrist af því að þetta er ein fárra tegunda sem getur dregið að sér flúor úr jarðvegi. Þetta var ekki áður vitað. Stönglanir, sem hægt er að borða, mældust hinsvegar með lág gildi.

4. Hærra gildi í mosasýnum er hægt að tengja við nálægar uppsprettur ryks frá byggingarvinnu og vegum (flúor mælist í öllu ryki og jarðvegi).

Forsendur fyrir vali á vísi

SBverkefnin-lyng-throun-maelikvardaFlúor getur haft neikvæð áhrif á vöxt og heilbrigði gróðurs. Flúor frá Fjarðaáli gæti safnast upp í gróðri næst álverinu. Tryggja þarf að flúor fari ekki yfir þolmörk gróðurs á staðnum sem gæti leitt til breytinga á lífríki þannig að viðkvæmar tegundir myndu ekki þrífast þar sem flúormengunar gætir. Uppsöfnun flúors í búfénaði getur einnig haft alvarlegar afleiðingar. Flúor getur safnast upp í gróðri á svæðum sem nýtt eru til beitar og þannig getur flúormengunin borist til manna sem borða kjötið af þessum dýrum.

 

 

Ítarefni


Flúor - Hvað er flúor og hvaða áhrif hefur hann á fólk. Grein eftir Alan Davison, prófessor - Útgefandi Alcoa Fjarðaál, 2015

Skýrsla um grunnástand (enska)

Á heimasíðu UST má finna upplýsingar um umhverfismælingar tengdar starfsleyfi álversins svo sem mæliniðurstöður, vöktunaráætlanir og eftirlitsskýrslur.

Alcoa Fjarðaál - Umhverfisvöktun 2015, skýrsla unnin af Náttúrustofu Austurlands og Nýsköpunarmiðstöð Íslands fyrir Alcoa Fjarðaál