Vísir 1.18 - Samfélagsleg velferð

Árangur

a. Fjöldi auðgunarbrota, líkamsárása og skemmdarverka miðað við höfðatölu í lögregluumdæmum á Austurlandi og á landsvísu

i.  Fjöldi auðgunarbrota á hverja 10.000 íbúa. Smellið hér til að sjá stærri mynd.

Myndin hér til hliðar sýnir þróun í fjölda auðgunarbrota á Íslandi og Austurlandi á árunum 2002-2010. Tíðni auðgunarbrota er lægri á Austurlandi en á landsvísu. Ekki er hægt að merkja neikvæða breytingu í fjölda auðgunarbrota eftir að framkvæmdir hófust.

Heimild: Ríkislögreglustjóri, Afbrotatölfræði, 2003-2011.

ii.  Fjöldi manndrápa og líkamsmeiðinga á hverja 10.000 íbúa. Smellið hér til að sjá stærri mynd.

Myndin hér til hliðar sýnir þróun í fjölda manndrápa og líkamsmeiðinga á Íslandi og Austurlandi á árunum 2002-2010. Líkamsmeiðingum fjölgaði töluvert á Austurlandi á árinu 2003 þegar framkvæmdir við virkjun og álver hófust. Þeim hefur síðan fækkað jafnt og þétt og árið 2007 voru brotin orðin færri en áður en framkvæmdir hófust. Fjöldi brota fór var áfram á niðurleið þar til 2009 en tók stökk upp á við 2010 og er nú töluvert yfir fjölda á landsvísu. Manndráp og líkamsmeiðingar hafa á öllu tímabilinu 2002 -2007 mælst fleiri á Austurlandi en á landsvísu.

Heimild: Ríkislögreglustjóri, Afbrotatölfræði, 2003-2011.

iii.  Fjöldi eignaspjalla á hverja 10.000 íbúa. Smellið hér til að sjá stærri mynd.

Myndin hér til hliðar sýnir fjölda eignaspjalla á Íslandi og Austurlandi á árunum 2002-2010. Eignarspjöllum hefur heldur fækkað á Austurlandi á umræddu tímabili, en fjöldi mála hefur farið nokkuð rokkandi á milli ára.

Heimild: Ríkislögreglustjóri, Afbrotatölfræði, 2003-2011.

b. Slysatíðni á hverja ekna km  á völdum leiðum

Myndin hér til hliðar sýnir slysatíðni á hverja milljón ekna kílómetra á leiðunum sem tilgreindar eru hér að neðan á árunum 2002-2009.
Smellið hér til að sjá stærri mynd.

1. Egilsstaðir - Reyðarfjörður
2. Fáskrúðsfjörður - Reyðarfjörður
3. Egilsstaðir - Hallormsstaðaskógur

Það sem má helst vekja athygli á í tengslum við þessar mælingar er að opnun Fáskrúðsfjarðargangna árið 2005 hefur haft mjög mikil áhrif á umferðaröryggi á leiðinni á milli Reyðarfjarðar og Fáskrúðsfjarðar. Slysatíðnin á þeirri leið hafði aukist jafnt og þétt árin á undan, en fellur niður í 0,25 úr 6,59 á milli áranna 2004 og 2006. Slysatíðni fór upp á milli 2006 og 2008, en fór aftur niður á árinu 2009 og er nú aðeins brot af því sem var áður en göngin voru tekin í notkun. Hvað hinar tvær leiðirnar varðar, þá virðast sveiflurnar hafa verið frekar upp á við á meðan framkvæmdir við álver og virkjun voru í hámarki, en hafa verið á niðurleið frá 2006.

Heimild: Vegagerðin, 2002-2011 (nýjustu upplýsingar eru frá 2009, síðast uppfært 24.11.2011).

c. Fjöldi fíkniefnabrota á hverja 10.000 íbúa.

Fjöldi fíkniefnabrota á hverja 10.000 íbúa. Smellið til að sjá stærri mynd.

Lögregluumdæmin á Austurland eru staðsett á Seyðisfirði og Eskifirði. Vegna reglulegra ferjukomu Norrænu til Seyðisfjarðar verður að taka tölum um fíkniefnabrot á Austurlandi með ákveðnum fyrirvara. Reglulega hafa komið upp mál vegna fíkniefnainnflutnings með Norrænu og leiða má að því líkum að þau hífi upp fjölda fíkniefnamála á Austurlandi miðað við hverja 10.000 íbúa verulega. Tölurnar sýna að fíkniefnabrotum fjölgar töluvert eftir að framkvæmdir við virkjun og álver hófust. Fjöldi brota nær hámarki árið 2005, en fækkar um rúman þriðjung árinu á eftir og fækkar svo aftur um tvo þriðjunga á milli ára. Fjöldi brota jókst svo aftur á árunum 2008 - 2009. Enn eykst fjöldi fíkniefnabrota og á árinu 2010 eru þau yfir fjölda brota á landsvísu. Ekki er hægt að sjá samhengi með þróun á austurlandi og þróun á landsvísu.

Heimild: Ríkislögreglustjóri, Afbrotatölfræði, 2003-2011.

Vöktunaráætlun og markmið

Hvað er mælt?

1. Fjöldi auðgunarbrota, líkamsárása og skemmdarverka miðað við höfðatölu í lögregluumdæmum á Austurlandi og á landsvísu (áhrif framkvæmda: afleidd).
2. Slysatíðni á fjölda ekinna kílómetra á eftirtöldum leiðum (áhrif framkvæmda: afleidd):
3. 1. Egilsstaðir - Reyðarfjörður
   2. Fáskrúðsfjörður - Reyðarfjörður
   3. Egilsstaðir - Hallormsstaðaskógur
4. Fjöldi fíkniefnabrota miðað við höfðatölu á Austurlandi í samanburði við landið í heild (áhrif framkvæmda: afleidd)

Áætlun um vöktun

1. Ríkislögreglustjóri birtir á vefsíðu sinni árlegar skýrslur yfir glæpatíðni, skipt niður eftir lögregluumdæmum. Hvert atvik er skráð.
2. Vegagerðin safnar upplýsingum um slys á hvern ekinn kílómetra og er með sjálfvirka mæla víðsvegar um landið sem telja fjölda bíla sem keyra hjá á ákveðnum leiðum. Upplýsingum er safnað jafnóðum með sjálfvirkum mælingum.
3. Úr lögregluskýrslum

Markmið

1. Tíðni afbrota á Austurlandi lægri en tíðni afbrota á landsvísu.
2. Fjöldi slysa (á hverja milljón ekinna km) minni eða jöfn viðmiðunargildi. Slysatíðni er reiknuð út frá fjölda slysa og eknum km sem mælakerfi Vegagerðarinnar vaktar.
3. Fjöldi afbrota (á 10.000 íbúa) færri eða jöfn viðmiðunargildi.

Forsendur fyrir vali á vísi

Aukin glæpatíðni getur verið merki um óróleika og óstöðugleika og setur ekki jákvæðan brag á samfélagið. Glæpatíðni miðað við höfðatölu er gagnlegur vísir til að fylgjast með félagslegri velferð og öryggi íbúa. Lífsgæði íbúa í samfélagi þar sem glæpatíðni er lág eru meiri en í samfélagi með háa glæpatíðni. Tilkoma Fljótsdalsstöðvar og Fjarðaáls hefur margvísleg samfélagsleg áhrif, sérstaklega vegna fjölda nýrra íbúa. Vísir sem fylgist með þróun glæpatíðni getur gefið upplýsingar um langtíma stöðugleika á svæðinu.

Bygging og rekstur Fljótsdalsstöðvar og Fjarðaáls leiðir til aukinnar umferðar á áhrifasvæði framkvæmdanna bæði vegna starfsmanna sem aka til vinnu en einnig vegna flutninga á vörum, tækjum og búnaði sem tengjast byggingu og rekstri virkjunar og álvers. Með því að fylgjast með slysatíðni á völdum vegarköflum er hægt að fylgjast með breytingum á slysatíðni og grípa til ráðstafana um úrbætur ef nauðsyn krefur.

Ítarefni